De Volkskrant moet zich schamen en terug naar Marx

De opkomst van fake news en doelbewuste beïnvloeding van mensen door internet-trollen houdt me erg bezig.

Het is alsof het fundament van de samenleving ondermijnd wordt: hoe kan je keuzes maken als je er niet zeker van kan zijn dat de informatie waarop je je baseert klopt?

Geert Mak beschrijft in zijn nieuwste boek hoe een Amerikaans bedrijf wordt ingehuurd door de Hongaarse overheid om stemming te maken tegen de miljardair Soros. Met een geraffineerde campagne, die uit louter leugens bestaat krijgt men het voor elkaar dat een meerderheid van de Hongaren (en later ook Polen) inderdaad dacht dat het beeld van een “klassieke vijand, een mythisch monster met een geheime agenda, onmetelijke geldbronnen en overal tentakels” klopte. Er speelde natuurlijk ook een duidelijk antisemitisch element mee.

Het staat inmiddels wel vast dat er op grote schaal gebruik gemaakt wordt van internetleugens. Rusland is koploper, er schijnt een volwaardige trollenfabriek te bestaan die niets anders doet dan onwaarheden rond te strooien en verwarring te zaaien.

Als je denkt dat beïnvloeding alleen maar plaatsvindt bij mensen met een laag kennisniveau vergis je je behoorlijk.

Ik beschouw mezelf als een geëngageerd burger die niet zomaar voor het lapje te houden is.

Kijk eens wat er de afgelopen dagen gebeurde:

In de Volkskrant stond een kort citaat van prins Charles. Hij zou gezegd hebben dat klimaatverandering en Donald Trump de grootste bedreiging voor de mens zijn.

Dit klopt natuurlijk, maar ik was erg verbaasd toen ik het las. Uitspraken van leden van het koningshuis vallen onder ministeriële verantwoordelijkheid en het leek me stug dat Charles dit werkelijk gezegd had. Maar het stond zwart-op-wit in een kwaliteitskrant, dus geloofde ik het.

Ik was dus eerder bereid om iets aan te nemen wat bijzonder onaannemelijk was dan dat ik ging twijfelen aan het bericht…..

Twee dagen later werd het bericht herroepen. Er was sprake van een tweet van een nepaccount.

Het feit dat ik er ingestonken was geeft te denken. Ik moet misschien iets milder oordelen over mensen die er in mijn ogen verwerpelijke ideeën op nahouden.

 

Het lijkt mij een heel belangrijke taak van het onderwijs om kinderen erin te trainen kritisch te lezen en niet alles klakkeloos te geloven. Voorwaar geen gemakkelijke opgave!

 

Ik moet ten slotte nog de schijnwerper richten op de krant.

Van mij, als leek, mag verwacht worden dat ik geloof hecht aan wat mij onder ogen komt. Van degene die het bericht plaatste, een beroepsverslaggever, had ik veel meer wijsheid verwacht. Een goede journalist zou onraad hebben geroken en het bericht grondig hebben gecheckt.

Het bericht is gerectificeerd, maar de krant had wel wat dieper door het stof mogen gaan.

 

Ik verwacht van een kwaliteitskrant dat men zeer op zijn hoede is met betrekking tot nepnieuws. Een mens moet kunnen vertrouwen op zijn dagblad!

 

 


Klasse

Deze cartoon heeft niets met het bovenstaande te maken, maar ik vind hem zo goed dat ik hem wil delen.

Het wordt langzaamaan tijd dat we de oude Marxistische opvattingen weer van stal halen: de onderworpenen der aarde moeten solidair zijn tegenover het grootkapitaal!

 

 

In Europa II

Ik las de twee kloeke boeken In Europa van Geert Mak destijds ademloos uit. Ik was bijzonder te spreken over zijn stijl en onderwerpkeuze en schreef er eerder over.

 

Hij heeft nu de draad weer opgepakt waar zijn vorige werk eindigde: 1999. Zijn nieuwe boek heet Grote verwachtingen, ik ben halverwege en denk dat het net zo goed is als In Europa.

Datzelfde kan ik niet zeggen van de televisieserie die op dit moment wordt uitgezonden. Je denkt dat het een direct vervolg is op de eerste, die een geweldige aanvulling vormde op het boek.

Weliswaar begint Mak weer elke aflevering met “Waar waren we ook weer gebleven?”, maar daarna lijkt het of zijn bemoeienis minimaal is.

De serie is gemaakt door Roel van Broekhoven en Stefanie Brouwer, ik kan me niet aan de indruk onttrekken dat ze een beetje meeliften met Geert Mak.

Inhoudelijk is hij helemaal niet slecht, integendeel, gisteravond was weer een heel boeiend portret van een vrouw die na 75 jaar de boodschap krijgt dat de stoffelijke resten van haar verdwenen ouders gevonden zijn. Ze waren in een gletsjerspleet gevallen en omdat er zoveel ijs gesmolten is kwamen hun lichamen tevoorschijn.

De makers argumenteren dat ze aan de hand van persoonlijke verhalen inzicht geven in de geschiedenis die zich nu afspeelt. “Op heterdaad betrapt” noemen ze het.

Ik vind de constructie wat gezocht.  Mooie documentaires worden min of meer geforceerd onder de paraplu van Geert Mak gebracht, ze zouden ook net zo goed buiten die context kunnen zijn uitgezonden. Maar deze manier van presenteren trekt natuurlijk veel meer aandacht….

Nogmaals, de films zijn mooi en goed gemaakt. Wel vreemd is de keus van de makers om het commentaar consequent te laten inspreken door een collega uit het land waarin gefilmd is. Geert Mak is de enige die (heel kort) Nederlandse teksten uitspreekt. (Niet langer terwijl hij op het spoor loopt trouwens, dit is hem door de NS verboden!). Je hoort verder Frans, Fins, Russisch, Engels en nog andere talen.
Ik begrijp niet goed wat hiervan de bedoeling is. Je gaat haast denken dat het hier om buitenlandse producties gaat…

Wie, net als ik, tegelijkertijd het boek leest en de serie bekijkt komt tot de ontdekking dat er nauwelijks overlap is. Het boek gaat systematisch in op de gebeurtenissen sinds de eeuwwisseling, beschrijft hoe de politieke processen verlopen en geeft oorzaken en gevolgen aan; de televisieserie is anekdotisch en geeft volstrekt geen totaaloverzicht.

Ik ga uiteraard het boek uitlezen en zal zeker naar de resterende afleveringen van de televisieserie kijken, maar blijf wel met een aantal vragen zitten.

Wellicht valt het binnenkort ook een tv-recensent op en krijg ik misschien wat antwoorden.

 

Seizoen 3 van The Crown

 

Wat was het weer een voortreffelijk seizoen van The Crown!

Ik heb op het puntje van mijn stoel genoten van alle afleveringen. Wat een verschil met de gebruikelijke rommel op Netflix.

De acteerprestaties van met name Olivia Colman en Josh O’ Connor (Queen Elizabeth en Charles) zijn verbluffend. Ik vond het heel jammer dat Claire Foy (seizoen 1 en 2) vervangen werd, maar Colman is minstens zo goed.

Ik ben nooit bijzonder geïnteresseerd geweest in het Engelse vorstenhuis, maar toch herken ik heel veel, bijvoorbeeld de manier van spreken en de motoriek van Charles. Method-acting op zijn best.

Ook leuk is om weer geconfronteerd te worden met wat hedendaagse geschiedenis: Wilson en Heath, de mijnstakingen en de landing op de maan.

In mijn zoektocht naar wat achtergrondinformatie stuitte ik op een heel leuke site die van alles laat zien over aflevering 3 en vast heel wat vertelt over seizoen 4.

Door foto’s van de echte gebeurtenissen te vergelijken met het televisiedrama zie je dat de aankleding heel zorgvuldig is: de kostuums, de interieurs, de decors: alles klopt.

Een anekdote die mij wel aansprak: Coleman kon het niet nalaten stiekem de nep-postzegels met haar beeltenis (in plaats van die van de echte koningin) mee te nemen. Ze hangen nu in haar wc.

Het schijnt dat de koningin ook fan is van The Crown en dat ze af en toe heimelijk een toespeling doet op de serie.

Inmiddels weet ik dat in seizoen 4 Diana haar opwachting zal maken (in de woorden van O’Connor leren we een andere kant van Charles kennen…) en we treffen Margaret Thatcher.

Als het goed is kunnen we het nieuwe seizoen dit jaar al verwachten en zullen er in totaal 6 gemaakt worden.

 

Jolly Good!

 

The Crown                9

The Testaments

Het is alweer een tijdje geleden dat we onze laatste aflevering zagen van de prachtige televisieserie The Handmaid’s Tale. Ik moet eens gaan uitzoeken waar we gebleven waren, want inmiddels is er alweer een nieuw seizoen verschenen geloof ik.

Elisabeth Moss speelt haar rol voortreffelijk en verhaal en aankleding zijn erg goed.

De serie is gebaseerd op het boek van Margaret Atwood, dat ze al in 1985 schreef.

Sinds kort is er nu ook het vervolg: The Testaments.

Dit tweede boek viel me tegen. Probleem is, dat het niet zo goed in een bepaald genre is te plaatsen. Is het een psychologische roman? Een thriller, of science fiction?

De term dystopisch wordt gebruikt. De boeken passen in de traditie van 1984 (George Orwell), Fahrenheit 451 (Ray Bradbury) en Brave New World (Aldous Huxley).

In dit opzicht is het boek indrukwekkend: het fundamentalistische Christendom in Amerika is een heel belangrijke factor in de politiek, de invloed groeit. Wat zou er gebeuren als die groepering aan de macht komt? Atwood werkt dat gegeven goed uit, zeker met betrekking tot de positie van de vrouw.

Als je het boek leest als thriller heeft het tekortkomingen. Het is een zwakke kunstgreep mensen van de toekomst te laten terugkijken aan de hand van toevallig gevonden manuscripten. Het slot (met “spannende” ontsnappingsscène) wordt afgeraffeld en is verre van ingenieus.

Atwood ziet geen moment kans een reëel beeld te schetsen van Gilead, de fundamentalistische staat die na een revolutie ontstaan is. Er wordt gesproken over een oorlog waarin het land verwikkeld is, maar we krijgen geen enkel beeld van hoe het land reilt en zeilt. Het lijkt eerder op een dorpsgemeenschap van enkele honderden zielen.

 

Het boek is prachtig uitgegeven (de witte kap die de Handmaids moeten dragen is inmiddels iconisch geworden), maar de inhoud is niet navenant. Onbegrijpelijk dat het de beroemde Bookerprize van 2019 heeft gewonnen.

 

The Testaments van Margaret Atwood         6 ½

 

 

Hemeltergend!

We bezoeken al vele jaren op oudejaarsavond familie in Zaandam. We krijgen daar een heerlijk maal voorgeschoteld en er staat ook een grote schaal oliebollen. Vanaf het balkon hebben we een mooi uitzicht op al het vuurwerk dat de lucht in gaat.
Als het nieuwe jaar begonnen is rijden we weer terug naar Almere

Twee jaar geleden ontdekten we dat dieven van het lawaai rond middernacht gebruik hadden gemaakt om een steen door het raam te gooien. Ik was zo dom geweest de sleutel van de deur aan de binnenkant in het slot te laten zitten, dus zo konden ze binnenkomen.
Ze veroorzaakten binnen een puinhoop en waren met medeneming van onze spullen weer vetrokken toen we thuiskwamen.

Dat was geen goed begin van het nieuwe jaar.

Afgelopen jaarwisseling besloten we wat eerder te vertrekken omdat er zware mist voorspeld was. We redeneerden dat er na middernacht, als alle rook van het afgestoken vuurwerk zich zou hebben vermengd met de mist, wellicht nog maar heel weinig zicht zou overblijven.

Het viel mee en we kwamen behouden thuis. Er was ook niet ingebroken.

Maar een geniepig opgestelde camera had een foto genomen van onze auto, we bleken afgerond 10 kilometer te hard te hebben gereden binnen de bebouwde kom.

Was er nu toch maar wat slechter zicht geweest…..

Er lag een officieel uitziende brief in de brievenbus, ik werd uitgenodigd een boete van €81,- te betalen.

Op internet kon ik de foto vinden die het onomstotelijke bewijs leverde van mijn overtreding.

Ik ben een heel brave automobilist, houd me altijd aan de maximumsnelheid, drink nooit een druppel alcohol, maar hier was ik toch echt de fout in gegaan. Ik had netjes 50 moeten rijden op deze doodstille weg (alle ander mensen zaten voor de buis met een glas champagne te wachten tot ze mochten toosten).

Ik sluit niet uit dat ik een klein beetje extra gas heb gegeven om nog net door oranje te kunnen rijden.

Het komt er dus op neer dat ik zo verstandig ben geweest zo hard te rijden dat ik niet door rood reed. Dat zou een veel grotere overtreding zijn geweest!

We zien hier dus dat in dit land goed gedrag bestraft wordt!

Ik ga me voegen bij het legioen van boeren, zwarte-pietenfans, gehaktbalbeschermers, Telegraaflezers, liefhebbers van vuurwerk, fikkiestokers, PVV- en Forumstemmers en gele hesjes. Dit is hemeltergend onrecht.

Het spreekt voor zich dat ik alle vertrouwen in de overheid heb verloren.

Ik rijd met 140 km per uur naar de residentie, parkeer voor de Tweede Kamer en zal op het dak van mijn auto klimmen. Middels een megafoon zal ik laten weten dat ik het niet langer pik.

Ik verwacht dat Baudet, Hiddema en Wilders zich snel aan mijn zijde zullen scharen.

Ze zullen het weten, daar in den Haag!

Fake news?

Ik kreeg een filmpje onder ogen op Youtube. Een vader had zich boos gemaakt op de lerares van zijn 11-jarige dochter. Die had haar een invuloefening laten maken met daarin de zinnetjes:

 

De vader had haar verboden de ontbrekende woorden in te vullen en had het huiswerk van commentaar voorzien.

Hij bracht het voorval naar buiten en je kunt je er wel een voorstelling van maken welk commentaar dat opleverde. Koren op de molen van alle complotdenkers die vinden dat het onderwijs veel te links is en de kinderen indoctrineert.

De lerares kreeg een aantekening in haar dossier en de dochter de 15 punten die correct invullen zou hebben opgeleverd.

Fox-news pakte het incident ook op en liet de vader uitgebreid aan het woord. Die kreeg natuurlijk de kans om volop zijn steun aan Trump te betuigen, hij vertelde overigens ook dat hij best tevreden was over de school en dat iedereen wel vond dat de juf aardig was. Het was weer een heerlijk stukje Amerikaanse televisie (De Fox-host: “Ik weet dat jullie op Staten Island altijd zeggen waar het op staat!” De vader: “Ik kwam natuurlijk op voor mijn dochter”!)

Ik was het overigens wel eens met de vader. De juf had andere zinnetjes moeten gebruiken voor haar invuloefening.

Maar nu komt het. Toen ik mijn vrouw over dit filmpje vertelde stelde ze onmiddellijk de vraag of het wel echt was. Was het geen hoax? Is het geen onderdeel van de veelheid aan nep-filmpjes die speciaal gemaakt zijn om de opinie te beïnvloeden?

Ik moest toegeven dat ik daar volstrekt niet aan gedacht had en vond het frappant dat ik er zo overduidelijk ingetuind was. Ik dacht toch over een scherp oog te beschikken dat heel goed nep van echt kan onderscheiden!

Maar de werkelijkheid is weerbarstig. Hoewel het heel goed had gekund dat dit filmpje in scene was gezet kan ik er geen enkel bewijs voor vinden.

Zo zie je maar hoe lastig het is je weg te vinden in het mediamoeras!

Ten slotte: ik vind het niet zo’n beste juf. Niet vanwege haar opvattingen over Trump (want daarin heeft ze natuurlijk helemaal gelijk), maar omdat ze zo dom en naïef is dergelijke zinnetjes op te nemen in haar lesmateriaal.

Dit is de link naar het betreffende filmpje.

 

Mudlarking – het boek

Deze zomer logeerden we bij vrienden in Engeland. De gastvrouw vertelde dat ze altijd met veel plezier naar Radio 4 luisterde en dat er nu een onderwerp aan de orde was geweest dat mij vast zou interesseren: een enthousiaste mudlarkster had verteld over een boek dat ze had geschreven over haar avonturen aan de oevers van de Thames.
Ze had mijn blog gelezen (kijk hier) en ging ervan uit dat het hier om dezelfde persoon ging.

Ik kocht het boek, uiteraard bij Blackwell’s, die prachtige gigantische boekwinkel in Oxford.

Het boek heet Mudlarking, de schrijfster is Lara Maiklem. Ze is dus niet dezelfde als de hoofdpersoon van de talloze filmpjes die ik op Youtube bekeek. Dat is Nicola White.

 

Er zijn dus twee Engelse dames die er hun hobby van gemaakt hebben dag in dag uit de foreshore van Engelands beroemdste rivier af te struinen op zoek naar historische vondsten.

Nu is er buitengewoon veel te vinden, want er wonen al ruim tweeduizend jaar mensen aan de Thames, dus er zijn heel wat voorwerpen in de rivier beland en sommige daarvan kunnen in de modder gevonden worden bij laagtij.

De zee doet het waterpeil bij vloed meters stijgen, het zakt weer terug bij eb.
Mudlarkers hebben tabellen die ze gebruiken om te zien wanneer de kans op vondsten het grootst is.

Er zijn veel overeenkomsten tussen White en Maiklem, de belangrijkste wat mij betreft is hun schitterende gebruik van de Engelse taal, de ene op schrift en de andere in gesproken vorm.

Maiklem besteedt in haar boek veel aandacht aan de geschiedenis, en geeft aan de hand van thema’s een overzicht van wat er zich allemaal afspeelt en afgespeeld heeft aan de oevers van de Thames.

Ze kan ook lyrisch de natuur en de omgeving beschrijven, je krijgt enorme zin om zelf langs de waterrand te lopen en allemaal mooie vondsten te doen.

Gelukkig besteedt ze ook aandacht aan de duistere kanten: vervuiling met giftige stoffen, de rivier als open riool en plek om van je afval af te komen.

Haar aandacht gaat vooral uit naar heel oude voorwerpen, zoals restanten van Romeins aardewerk.
Een prachtige anekdote verhaalt over een Engelse 19e eeuwse boekdrukker die geen afstand wilde doen van door hem ontworpen en vervaardigde loden letters. Om te voorkomen dat iemand anders ze in handen zou krijgen gooide hij ze allemaal in het water.

Heel af en toe wordt er een letter gevonden, tot nu toe nog geen leestekens….
De titels in het boek zijn gezet in dit lettertype (Doves).

Maiklem vertelt ook haar eigen verhaal: opgegroeid als dromerig meisje op een oude boerderij, terecht gekomen in een uitzichtloze relatie waarbij ze lange voettochten langs het water maakte en zo in contact gekomen met mudlarking.

Ze heeft inmiddels een uitgebreide collectie opgebouwd, net als White. Vreemd genoeg gebruikt ze in haar boek aantekeningen en tekeningen van een collega-mudlark en zien we niets van haar eigen verzameling.

Het is een genoegen te zien hoe deskundig de beide vrouwen zijn geworden. Ik heb er bewondering voor dat ze onvermoeibaar doorgaan met speuren en hier verslag van doen in de prachtige Engelse taal.

Je zou verwachten dat White en Maiklem vriendinnen zijn die veel met elkaar optrekken, maar tot nu toe heeft geen van beiden de naam van de ander genoemd.

 

Mudlarking van Lara Maiklem                       8½

De filmpjes van Nicola White op Youtube    8½

(Dit is haar recentste post)